Bir çox istifadəçi telefonlarının gizlicə onları dinlədiyindən şübhələnir. Lakin kibertəhlükəsizlik mütəxəssislərinin fikrincə, həqiqət daha mürəkkəbdir və birbaşa "casusluq"dan daha çox rəqəmsal profil yaratmaqla bağlıdır.
Rəsmi olaraq texnologiya nəhəngləri (Google, Facebook, Apple) reklam üçün mikrofonu dinlədiklərini inkar edirlər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, milyonlarla insanın səsini 24/7 yazmaq və analiz etmək həm texniki baxımdan çox böyük verilənlər (data) həcmi tələb edir, həm də batareyanı çox tez bitirərdi.
Bəs reklamlar necə tapır?
Reklam alqoritmləri bizi dinləmədən də "nə düşündüyümüzü" bu yollarla təxmin edir:
Məkan (GPS) Məlumatı: Əgər siz dostunuzla bir kafedə oturmusunuzsa və o, bu yaxınlarda bir məhsulu internetdə axtarıbsa, alqoritm sizin eyni məkanda olduğunuzu bilir. Onun maraq dairəsini sizin üçün də aktual hesab edərək eyni reklamı sizə də göstərir.
Ortaq Wi-Fi Şəbəkəsi: Eyni internet şəbəkəsinə qoşulan insanların maraqları sistem tərəfindən "oxşar" qəbul edilir. Evdə kiminsə axtardığı bir əşya sizin telefonunuzda reklam ola bilər.
Piksel İzləmə və Kukilər (Cookies): Baxdığınız videolar, bəyəndiyiniz paylaşımlar və hətta bir şəklin üzərində neçə saniyə dayandığınız belə qeyd olunur.
Süni intellekt sizin yaşınız, cinsiniz və keçmiş davranışlarınız əsasında növbəti ehtiyacınızın nə olacağını siz hələ bunu demədən belə yüksək dəqiqliklə təxmin edə bilir.
Dinlənilmədən Şübhələnirsinizsə, Nə Etməli?
Əgər hələ də təhlükəsizliyinizdən narahatsınızsa, bu addımlar tövsiyə edilir:
Tətbiq icazələrini yoxlayın: Telefonun tənzimləmələrindən hansı proqramların mikrofona icazəsi olduğunu yoxlayın və lazımsız olanları bağlayın.
Fərdi Reklamları Bağlayın: Google və sosial media tənzimləmələrində "Personalized Ads" (Fərdi Reklamlar) seçimini deaktiv edin.
Kukiləri Təmizləyin: Brauzerinizdəki izləmə kukilərini mütəmadi olaraq silin.
Səsli Köməkçiləri Söndürün: "Hey Siri" və ya "OK Google" kimi funksiyaları bağlasanız, telefonunuz "oyan sözünü" (wake word) gözləmək üçün mikrofonu daim aktiv saxlamayacaq.
Mütəxəssislərin gəldiyi əsas nəticə budur ki, şirkətlərə bizi dinləmək lazım deyil, çünki bizim rəqəmsal izlərimiz onlara lazım olan hər şeyi artıqlaması ilə deyir. Reklamın "təsadüfən" qarşımıza çıxması əslində çox güclü bir riyazi hesablamanın nəticəsidir.
