Alimlər gözün tor qişasındakı kiçik damarların vəziyyəti ilə bioloji yaşlanma sürətini müəyyən etməyin mümkün olduğunu bildiriblər.
Bu nəticəyə Kanada McMaster Universiteti və Xalq Sağlamlığı Tədqiqat İnstitutu (PHRI) əməkdaşları gəlib.
Tədqiqatın nəticələri Science Advances (SciAdv) jurnalında dərc olunub.
Alimlər 74 mindən çox iştirakçının məlumatlarını təhlil ediblər. Bu məlumatlar arasında Kanadanın uzunmüddətli yaşlanma araşdırması, diabet genetikasına dair GoDARTS layihəsi, Böyük Britaniya biobankı və beynəlxalq PURE araşdırması var idi. Tədqiqatda gözün tor qişasının skan nəticələri istifadə olunub.
Nəticələr göstərib ki, sadə və az budaqlanan damar strukturu olan insanlarda ürək-damar xəstəlikləri daha çox rast gəlinir. Bu xüsusiyyət həmçinin yüksək iltihab səviyyəsi və daha qısa gözlənilən ömürlə bağlıdır.
Hazırda infarkt, insult və ya demensiya riskini qiymətləndirmək üçün bir sıra müayinələr aparmaq lazımdır. Lakin tədqiqatçılar ümid edirlər ki, gələcəkdə sadəcə gözün skanı ilə damarların vəziyyətini və bioloji yaşını tez və ucuz şəkildə müəyyən etmək mümkün olacaq. Metod hələ əlavə yoxlama və klinik sınaqlar tələb edir.
Tədqiqatın vacib hissəsi iştirakçıların qan biomarkerləri və genetik xüsusiyyətlərinin təhlili olub. Bu, alimlərə damar strukturu və sağlamlıq arasında əlaqəni müəyyən etməyə və yaşlanma prosesində iştirak edən zülalları aşkar etməyə imkan verib.
Xüsusilə MMP12 və IgG-Fc-reseptor IIb zülalları diqqəti çəkib. Bu zülallar iltihab və damar zədələnməsinə təsir göstərir. Alimlərin fikrincə, bu molekullar yeni dərmanların hədəfi ola bilər və damarların yaşlanmasını ləngidərək ürək xəstəlikləri riskini azalda bilər.
