Onkologiyada tətbiq olunan qabaqcıl müalicə üsulları sağalma şansını ciddi şəkildə artırsa da, mütəxəssislər yeni bir problemlə üzləşiblər: innovativ dərmanların səbəb olduğu və vaxtında diaqnoz qoyulması vacib olan yan təsirlər.
Bu bar Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin (ASCO) konqresi məlumat yayıb.
Son 20 ildə immunterapiya, antikordakı dərman konjuqatları və "Car-t" hüceyrə terapiyası kimi üsullar xərçəngin müalicəsində inqilab etsə də, bu müalicələr ənənəvi kimyaterapiyadan tamamilə fərqli toksiklik profillərinə malikdir. Mütəxəssislərin fikrincə, bu yan təsirlərin gec aşkarlanması və ya qeyri-adekvat idarə olunması xəstəliyin gedişatını ağırlaşdıra və hətta ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər.
Münhen Universitet Xəstəxanasından Lusi Heynzerlinq qeyd edib ki, bəzi yan təsirlər, məsələn, immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları ilə bağlı yaranan hipofiz vəzinin iltihabı (hipofizit) hələ də həkimlər tərəfindən tam öyrənilməyib. Ekspert vurğulayır ki, xəstələr simptomlarını gizlətməməli və həkimlər bu barədə pasiyentləri daha ətraflı məlumatlandırmalıdırlar. Sorğular göstərir ki, uzunmüddətli yan təsirlərdən əziyyət çəkən xəstələrin əksəriyyəti həkimlərindən kifayət qədər məlumat ala bilmədiklərini düşünürlər.
Müasir müalicələrin yan təsirləri təkcə daxili orqanlarla məhdudlaşmır:
Göz və dəri problemləri: Kornea ilə bağlı ağırlaşmalar, uveit və ya hətta torlu qişanın qopması.
Nevroloji risklər: "Mayo Clinic"dən Lauren Dalvin kəllə sinirlərinin zədələnməsi və ya miasteniya qravis (əzələ zəifliyi) sindromu kimi halların xüsusilə təhlükəli olduğunu bildirib. Bu vəziyyətlərdə tənəffüs çatışmazlığı riski yüksəkdir və təcili müdaxilə tələb olunur.
Bu çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün onkoloqlar digər ixtisas həkimləri ilə sıx əməkdaşlıq etməli və multidissiplinar yanaşma tətbiq etməlidirlər. Lusi Heynzerlinq bu məqsədlə immunterapiyanın yan təsirləri ilə bağlı nadir və mürəkkəb hadisələri toplayan beynəlxalq onlayn reyestr yaradıb.
ASCO konqresindən verilən əsas mesaj budur: yeni nəsil müalicələr həyatı xilas edir, lakin həm həkimlər, həm də pasiyentlər bu müalicələrin uzunmüddətli yan təsirləri ilə bağlı daha diqqətli və hazırlıqlı olmalıdırlar.
