Antarktida buzlarının altında nəhəng anomal struktur aşkar edilib.
Beynəlxalq alimlər qrupu Şərqi Antarktidanın altında indiyə qədər naməlum qalan nəhəng bir geoloji struktur aşkarlayıb. O, üç kilometrdən çox qalınlığında buz təbəqəsinin altında gizlənmiş nəhəng hövzələr şəbəkəsindən ibarətdir.
Tədqiqatın nəticələri "Nature Geoscience" jurnalında dərc edilib.
Tədqiqatçılar kəşf edilmiş sistemi Şərqi Antarktida Fan Hövzəsi Vilayəti adlandırıblar. Buraya Uilks və Aurora hövzələri də daxil olmaqla, bir neçə məlum buzaltı hövzə, eləcə də Yer kürəsindəki ən böyük məlum buzaltı gölü - Vostokun da yerləşdiyi bölgə daxildir.
Əvvəllər bu xüsusiyyətlər ayrı-ayrı geoloji strukturlar kimi öyrənilirdi. Lakin yeni təhlillər göstərib ki, onlar əslində vahid kontinental miqyaslı sistemin hissələridir.
Alimlər strukturun hansı proses nəticəsində əmələ gəldiyini də müəyyən ediblər. Bu prosesdə qabıq tədricən mərkəzi nöqtədən uzaqlaşır. Müəlliflər bu mexanizmi açılan ovucla müqayisə edirlər: baş barmağın əsası nisbətən hərəkətsiz qalır, "barmaqlar" isə bir-birindən aralıda geniş üçbucaqlı çökəkliklər əmələ gətirir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Şərqi Antarktika əyaləti bu tip yer qabığının genişlənməsinin ən böyük məlum nümunələrindən biri ola bilər.
Strukturun bir neçə mərhələdə əmələ gəldiyi və qədim superkontinent Qondvananın təkamülü ilə əlaqəli olduğuna inanılır. Bundan əlavə, o, yüz milyonlarla il əvvəl Antarktida və Avstraliyanın ayrılmasına səbəb olan proseslərdə iştirak etmiş ola bilər.
Kəşf təkcə Yer kürəsinin qədim tarixini gün üzünə çıxarmır, buzun altında gizlənən topoqrafiyanın bu gün də buzlaq hərəkətinə təsir etdiyini xatırladır.
Yeni struktur Antarktika buz təbəqəsinin müəyyən bölgələrinin, xüsusən də qlobal istiləşməyə həssas hesab edilən bölgələrin sabitliyində əhəmiyyətli rol oynaya bilər.
