Milli-mənəvi dəyərlər hər bir xalqın kimliyini, tarixini və mədəni özünəməxsusluğunu qoruyan mənəvi sərvətlərdir. Cəmiyyətin əsas dayaqlarından biri olan təhsil isə bu dəyərlərin yeni nəsillərə ötürülməsində mühüm vasitə rolunu oynayır. Türkiyə və Azərbaycan kimi ortaq dil, din, tarix və mədəniyyətə malik iki qardaş ölkədə milli-mənəvi dəyərlərin təhsildə aşılanması məsələsi hər zaman prioritet istiqamətlərdən biri olmuşdur.
Azərbaycan təhsil sistemində milli-mənəvi dəyərlərin təbliği dövlət təhsil siyasətinin əsas istiqamətlərindən sayılır. Uşaqlarda və gənclərdə Vətənə sevgi, torpağa bağlılıq, azərbaycançılıq ideologiyası, tarixi şəxsiyyətlərə hörmət kimi keyfiyyətlərin formalaşdırılması dərsliklərdə, fənn proqramlarında və tərbiyəvi tədbirlərdə açıq şəkildə öz əksini tapır. Ədəbiyyat, tarix və “Həyat bilgisi” kimi fənlər vasitəsilə şagirdlər xalqının keçmişi, mədəniyyəti, qəhrəmanları və mübarizə tarixi ilə tanış olur, milli şüur və qürur hissi formalaşdırılır.
Türkiyə təhsilində də milli-mənəvi dəyərlərin verilməsi Atatürkün “Məqsəd milləti tərbiyə etməkdir” fikri ilə hər zaman əsas hədəf olmuşdur. Türkiyədə dərsliklərdə və məktəb mühitində milli birlik, ailə dəyərləri, vətənpərvərlik, ədalət, əməksevərlik və şəxsiyyətə hörmət kimi prinsiplər əsas yer tutur. İbtidai siniflərdən başlayaraq “dəyərlər təhsili” adı ilə sistemli fəaliyyət həyata keçirilir. Məktəblərdə “milli günlər və bayramlar” geniş qeyd olunur, şagirdlər Türk tarixinin qəhrəman simaları ilə tanış edilir, dini və əxlaqi dəyərlərə hörmət aşılanır.
Məktəbdənkənar fəaliyyətlər – layihələr, dərnəklər, vətənpərvərlik yürüşləri, şəhid ailələri ilə görüşlər və milli bayramların keçirilməsi də uşaqlarda və gənclərdə milli-mənəvi dəyərlərin möhkəmləndirilməsində təsirli vasitələrdən biridir. Xüsusilə 20 Yanvar, 15 İyul, 27 Sentyabr kimi tarixlər həm Türkiyə, həm də Azərbaycan məktəblərində şagirdlərin yaddaşına vətən və azadlıq uğrunda mübarizə simvolları kimi yazılır.
Nəticə olaraq demək olar ki, Türkiyə və Azərbaycan təhsil sistemlərində milli-mənəvi dəyərlərin aşılanması dövlətin ideoloji və tərbiyəvi funksiyasının mühüm hissəsidir. Bu dəyərlər təkcə keçmişin deyil, həm də gələcəyin təminatıdır. Cəmiyyətin sağlam inkişafı üçün milli kökə bağlı, eyni zamanda müasir dünyagörüşünə malik vətəndaşların yetişdirilməsi hər iki ölkənin təhsil strategiyasının əsas məqsədidir. Bu baxımdan Azərbaycan və Türkiyə məktəbləri arasında təcrübə mübadiləsi, ortaq layihələr və mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi milli-mənəvi zənginliyin qorunması və daha da inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Ülvi Osmanlı
İsmayıllı rayon Diyallı kənd A.Məmmədov adına ümumtəhsil məktəbinin təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini,
Gənc Azərbaycan dili və Ədəbiyyatı Müəllimləri Birliyinin sədri
